Osocze bez konieczności zamrażania. Nowe możliwości dla ratownictwa

Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła pierwszy w Stanach Zjednoczonych preparat osocza krwi, który można przechowywać w temperaturze pokojowej. Ezplaz, opracowany przez firmę Vascular Solutions należącą do koncernu Teleflex, może ułatwić leczenie pacjentów z ciężkimi krwotokami, szczególnie w miejscach oddalonych od szpitali. Nowe rozwiązanie może mieć duże znaczenie dla ratownictwa medycznego, medycyny wojskowej oraz pomocy ofiarom katastrof.

W przypadku masywnego krwotoku szybkie rozpoczęcie leczenia może przesądzić o życiu pacjenta. Jednym z jego istotnych elementów bywa przetoczenie osocza, które zawiera białka i czynniki niezbędne do prawidłowego krzepnięcia krwi. Problem polega na tym, że tradycyjne preparaty osocza wymagają przechowywania w stanie zamrożonym, a przed podaniem odpowiedniego rozmrożenia.

W warunkach szpitalnych nie stanowi to zwykle poważnej przeszkody. Znacznie trudniej zapewnić dostęp do osocza podczas działań ratowniczych prowadzonych w terenie, w miejscach katastrof czy na obszarach działań wojennych. Konieczność utrzymywania odpowiedniej temperatury ogranicza możliwości transportu i przechowywania preparatów, a ich przygotowanie do przetoczenia wymaga dodatkowego czasu.

Osocze, które nie wymaga zamrażania

29 lipca 2026 roku FDA zatwierdziła Ezplaz Freeze Dried Plasma, pierwszy dopuszczony na amerykańskim rynku preparat osocza poddanego liofilizacji, czyli procesowi suszenia w stanie zamrożonym. Technologia ta pozwala usunąć wodę, zachowując właściwości biologiczne produktu.

W rezultacie powstaje preparat, który można przechowywać w temperaturze pokojowej, bez konieczności korzystania z zamrażarek i specjalistycznych urządzeń chłodniczych. Przed podaniem wystarczy rozpuścić go w jałowej wodzie, przywracając postać odpowiednią do przetoczenia.

Ezplaz dostarczany jest w elastycznym opakowaniu, odporniejszym na uszkodzenia podczas transportu niż tradycyjne szklane pojemniki. Zestaw zawiera jednostkę liofilizowanego osocza, 250 mililitrów jałowej wody oraz wyposażenie niezbędne do przygotowania i przetoczenia preparatu.

Dopuszczenie FDA obejmuje stosowanie u dorosłych pacjentów wymagających przetoczenia osocza, jeżeli inne jego preparaty nie są dostępne. Dotyczy to między innymi osób z ciężkimi krwotokami, pacjentów wymagających masywnych przetoczeń oraz niektórych chorych przyjmujących leki przeciwzakrzepowe.

Ezplaz nie jest sztuczną krwią ani zamiennikiem wszystkich jej składników. Stanowi natomiast nową postać osocza, które można znacznie łatwiej dostarczyć do miejsc pozbawionych odpowiedniego zaplecza medycznego.

Nowe możliwości ratownictwa medycznego

Największe korzyści z zastosowania liofilizowanego osocza mogą pojawić się poza dużymi ośrodkami medycznymi. W karetkach pogotowia, śmigłowcach ratunkowych czy polowych punktach medycznych przechowywanie tradycyjnego osocza bywa trudne i kosztowne. Nowe rozwiązanie nie eliminuje oczywiście konieczności przestrzegania zasad bezpiecznego przechowywania, przygotowywania i przetaczania preparatów krwiopochodnych. Ogranicza jednak jeden z najpoważniejszych problemów organizacyjnych, jakim jest zapewnienie nieprzerwanego chłodzenia podczas transportu i magazynowania.

Znaczenie dla kosztów i organizacji opieki medycznej

Zastosowanie liofilizowanego osocza może również zmienić ekonomikę zaopatrywania placówek ratowniczych w preparaty krwiopochodne. W tradycyjnym systemie koszt zapewnienia dostępności osocza nie ogranicza się do jego zakupu. Obejmuje także urządzenia chłodnicze, zużycie energii, transport w kontrolowanej temperaturze oraz straty wynikające z upływu terminu przydatności do użycia.

Preparat, który można przechowywać w temperaturze pokojowej, pozwala ograniczyć część tych wydatków. Może również ułatwić utrzymywanie zapasów w miejscach, gdzie dotychczas było to nieopłacalne lub organizacyjnie trudne.

Doświadczenia amerykańskie mogą mieć znaczenie również dla polskiego ratownictwa medycznego, wojskowej służby zdrowia oraz placówek działających w miejscach oddalonych od dużych szpitali. Szczególnie interesująca wydaje się możliwość utrzymywania zapasów osocza w zespołach ratowniczych obsługujących rozległe obszary, a także w jednostkach przygotowanych do udzielania pomocy podczas katastrof i innych zdarzeń masowych.

Wprowadzenie podobnych preparatów do polskiego systemu ochrony zdrowia wymagałoby jednak odpowiednich dopuszczeń, określenia zasad stosowania oraz oceny kosztów w krajowych warunkach. Zatwierdzenie Ezplaz przez FDA stanowi ważne osiągnięcie w rozwoju medycyny ratunkowej. Pokazuje zarazem, że postęp nie zawsze wymaga opracowania zupełnie nowej substancji leczniczej. Niekiedy równie istotne okazuje się udoskonalenie znanego preparatu w taki sposób, aby można go było zastosować tam, gdzie dotychczas był niedostępny.

W medycynie ratunkowej skuteczność leczenia zależy nie tylko od właściwości leku czy preparatu, lecz także od możliwości jego podania we właściwym czasie. Liofilizowane osocze może pomóc pokonać jedną z przeszkód, które dotychczas utrudniały udzielanie pomocy pacjentom z ciężkimi krwotokami.

Źródło: U.S. Food and Drug Administration, FDA Licenses First-Ever Freeze-Dried Plasma Product in the U.S., 29 lipca 2026 r.

Komunikat FDA – pełny materiał źródłowy .